2000 Sonrası Türkiye Sinemasında Kadınlararası Arkadaşlık ve Dayanışma: “Kurtuluş Son Durak”ta İnen Erkekler

Arkadaşlık ve dayanışma kavramı, edebiyatta, tiyatroda ve sinemada çokça işlenmiştir. Sinema tarihine bakıldığında özellikle geleneksel ataerkil bakış açısına sahip popüler anlatılarda erkek kahramanlığı gibi erkek arkadaşlığı ve dayanışmasının da yüceltildiği görülmektedir. Bu tür filmlerde kadınlar genellikle ikincil konumlardadırlar ve kadınlar arası arkadaşlık ve dayanışma ya yoktur ya da bu normal gösterilerek sıradanlaştırılır. Anlatının merkezinde kadın karakterler yer alıyorlarsa bu konum ya kadınlara atfedilen olumsuz özelliklerle elde edilmiş ya da eril özelliklerle donatılmış olmalarıyla sağlanmış gösterilir. Dünyada 1960’lar, Türkiye’de ise 1980’lerden itibaren kadın hareketinin yükselişiyle birlikte erkek anlatılarının dışında bir anlayışla üretilen kadın kahramanlı filmler görülmeye başlanmıştır.

‘’ Block ve Greenberg’e (2002, s.3) göre “kadınlararası arkadaşlık kimi zaman sevgiden çok sıklıkla hayal kırıklıkları, kıskançlık, kızgınlık, aldatmayı içeren kompleks düzenlemelerdir. Gerçekten kadınlar için yakın arkadaşlığın başarılması neredeyse imkansızdır. Popüler kültüre göre kadınlar birbirlerine güvenmezler, diğer kadınlar için iyi şeyler söylemezler ve kadınlar doğaları gereği, bir erkeği elde etmek için birbirleriyle … rekabet ederler”. Ancak bu olumsuz tanımlamalar tarihsel olarak bozulmuş ve abartılmıştır. Gerçekte kadınlar asındaki arkadaşlık, erkeklerinkine göre daha derin, daha kalıcı ve daha çoktur. Kadınların cinsiyet rolleri açısından eğitimi, erkelere göre onları diğerleriyle daha içten, samimi, yakın ilişkiler kurmaya hazırlar (2002, s.3). Kadınlar genellikle rekabetçi engellerin ötesinde hareket ederek, gerçek duygu ve düşüncelerini birbirleriyle paylaşmaktan çekinmezler. İyi dönemlerinde olduğu kadar kötü dönemlerinde de birbirlerine destek olurlar; birbirlerinin zayıflıklarını ve hatalarını kabul eder ve zaferlerini olduğu kadar yenilgilerini de paylaşırlar.

Kısacası, kadınlar birbirleri için savunmasız ve kolay incinir olabilirler. Bu savunmasızlık, yakınlığın, sıkı dostluğun eğlence ve ızdırabını da beraberinde getirir. Kadınlar arası arkadaşlık anne kız ilişkisindeki gibi seyrek olarak orta şiddettedir. Onlar yoğun biçimde sevgi dolu, besleyici, destekleyicidir; yollarını şaşırdıklarında yalancı, hileci/hain ve tehlikeli/güvenilmez olurlar. Yakın arkadaşlık, duyguların yoğunluğundan doğar (2002, s.3).’’

Aslıhan DOĞAN TOPÇU
Doç. Dr. Mersin Üniversitesi, İletişim Fakültesi, Mersin, Türkiye
aslihandt@mersin.edu.tr